Ga naar de invoerwebsite

Korstmossen zijn uitstekende indicatoren voor luchtvervuiling. In de jaren 1950 werden deze organismen al op grote schaal ingezet om de effecten van zure regen op de natuur te meten. In die tijd gold: veel korstmossen = schone lucht. Halverwege de jaren 1990 zijn de effecten van zure regen (zwaveldioxide) merkbaar afgenomen. Vanaf die tijd wordt het aspect van de korstmossenbegroeiing op bomen vrijwel uitsluitend nog door ammoniak bepaald. De relatieveel korstmossen = schone lucht gaat echter niet meer op.

In de natuur- en milieueducatie wordt echter nog veel gebruikt gemaakt vanuit de oude gedachte dat korstmossen niet in de steden voorkomen, en dat leidt bij het uitvoeren van onderzoekjes dus tot onjuiste resultaten. Dit nieuwe lesmateriaal is onontbeerlijk, want de relatie tussen ammoniak en korstmossen is ook voor niet-deskundigen goed te zien. We moeten er op een andere manier naar kijken. Zo geldt nu bijvoorbeeld veel gele korstmossen = veel vervuiling, zolang je tenminste naar de juiste boomsoort kijkt. Het lesmateriaal is evidence based, d.w.z. gebaseerd op recente wetenschappelijke inzichten.

De BLWG heeft lesmateriaal ontwikkeld dat geschikt is voor zowel profielwerkstukken als bijvoorbeeld natuurgidsencursussen. Naast een algemene inleiding over korstmossen is een beschrijving van een korstmossenonderzoek opgenomen dat op twee manieren kan worden uitgewerkt: onder leiding van een docent in een dag, of als zelfstandig onderzoek gedurende meerdere dagen. Korstmossen zien er het hele jaar door hetzelfde uit. Het onderzoek kan dus ook prima in de wintermaanden worden uitgevoerd.

Het onderzoekpakket bestaat uit een 24 pagina's tellend boekje, waarvan de laatste vier pagina's een zoekkaart vormen. Het veldformulier en een Excel-rekenblad die voor het onderzoek nodig zijn, kunnen hieronder worden gedownload.

In het boekje zijn verwijzingen opgenomen naar goed toegankelijke bronnen op Internet en in de bibliotheek voor een verdere verdieping in het onderwerp. Het boekje is rijk geïllustreerd in kleur op A5-formaat.

Extra zoekkaarten op A4-formaat zijn apart verkrijgbaar.

Indien nodig kan de BLWG u doorverwijzen naar specialisten die tegen vergoeding op locatie uitleg kunnen geven of een les kunnen verzorgen.

• Download het formulier dat tijdens het veldwerk wordt ingevuld (PDF)
• Download het rekenblad om de gegevens te verwerken (Excel)
• Download de zoekkaart (pdf)